Kölelerin Saltanatı Memlüklerde Saltanat Usulü

Memlük Devleti, kölelikten gelen ve askeri eğitimden geçerek devlet kademelerinde yüksekten büyük emirlerin kurduğu ve yönettiği tarihi önemli Türk-İslam devletlerinden biridir. Memlük Devleti’nde Türk-İslam devletlerindeki verasete dayalı hanedan usulü, memlük sisteminin etkisiyle tam olarak uygulanamamış ve devlet yönetimi büyük emirlerin elinde olmuştur. Büyük emirler, bir hanedana üye olmadıkları için ilk dönemlerde saltanata geçmeye cesaret edememişler ve vefat eden sultanın oğullarının yaşı küçük de olsa sultan ilan ederek ona biat etmişlerdir. Bir süre sonra tecrübesiz ve ehliyetsiz mevcut sultan, büyük emirlerin kişisel ihtiraslarının da etkisiyle devletin bekasını gerecek gösterikler hal’ edilmiş, yerine büyük emirlerden geçerli halife olan sultan olmuştur. Memlük Devleti’nde sultanların tahta çıkma ve tahttan inme süreçlerini, dönemin verileri ışığında inceleyerek orijinal bir yapı ihtiva eden saltanat sistemini ortaya koymaktadır. Sultanların seçimi ve belirlenmesinde askerî, bürokratik, adli ve dini güç odakları olan büyük emirler, saltanat nâibleri, vezirler, halifeler ve sultanlara bağlı memluk grupları etkili olmuştur. Bu dönemde sultanlar, velihat tayin edilerek, askeri ve siyasi güç kullanarak, büyük emirlerin tercihi ile ya da zorlama ile tahta çıkmışlardır. Çalışmada amaç, Memlük sultanlarının tahta çıkma ve tahttan inme süreçlerini, dönemin verileri ışığında inceleyerek orijinal bir yapı ihtiva eden saltanat sistemini ortaya koymaktır. Memlük Devleti’nin saltanat yapısı incelenirken konuya temsilen edn örnek olay ve kişiler incelenmiş ve tümeyran yöntemle sonuca gidilmiştir.